Home » 5 RECHTVAARDIGE RECHTERS » RECHTVAARDIGE RECHTERS TERZAKE

RECHTVAARDIGE RECHTERS TERZAKE

WAAROM WERDEN DE RECHTVAARDIGE RECHTERS GESTOLEN ?

 

Transcriptie van de VRT-uitzending "Terzake" van 28 maart 2014

 

REFERENTIE :

http: //cobra.canvas.be/cm/cobra/videozone/rubriek/kunstvideozone /1.1927355 

 

 

Annelies Beck:

Stel U voor het zou wereldnieuws zijn als het verdwenen paneel van het Lam Gods van de  broers van Eyck dan toch nog zou opduiken.

U weet het, het werd gestolen in 1934 en is sindsdien spoorloos. Een zaak die al jaren verzinsels en speculaties allerhande voedt. Maar nu, nu is er sprake van ernstig spoor.

 

Thomas De Graeve en Siel Van der Donckt

(///Beelden (nagespeeld) van de diefstal en de dood Arsene Goedertier///)

….

Maar de oplossing van het mysterie moet misschien niet gezocht worden bij wie het paneel heeft gestolen maar waarom.

 

Een hypothese:

Vijf jaar eerder: 1929. De beurs van Wall Street crasht ! (/// Archiefbeelden///)

Ook België komt in een diepe economische crisis terecht.

(Andere stem):

In maart 1934 springt de socialistische “Bank van de Arbeid”. Op het einde van het jaar “De Boerenbond”.

Ook de katholieke banken zitten in de problemen. Ze hebben dringend geld nodig om te overleven.

Eén van die katholieke bankiers, de zoon van Minister X . Een man die volgens het bisdom van Gent banden zou hebben met een oude bekende: Arsène Goedertier.

 

Mgr. De Kesel:

Hij had de opdracht gekregen van iemand uit Antwerpen. En men beweerde dus dat dat dus X was, de zoon van X die indertijd met het stichten van een nieuwe bank moeilijkheden had… (///Onduidelijke opname///)

Omdat toen vele banken financiële problemen hadden.

 

Commentaar :

Was het een diefstal in opdracht?

Misschien moest het losgeld voor de Rechtvaardige Rechters dienen om de banken aan middelen te helpen. Maar er zou nooit losgeld zijn betaald en het schilderij blijft spoorloos .

Wat is er dan mee gebeurd ?

 

(/// Beeld van Robert Senelle in zijn bureau thuis///)

 

We springen naar 1968 !

Deze Robert Senelle, professor en grondwetspecialist krijgt een geheim te horen van de “pater familias” van een ... familie.

Die familie zou in de jaren dertig geld gegeven hebben om de katholieke banken te redden.

In ruil daarvoor kregen zij een waardevol voorwerp als onderpand: de Rechtvaardige Rechters.

Het is een vergiftigd geschenk waar ze van af willen maar zonder dat de familie gezichtsverlies lijdt.

Senelle probeert jarenlang te bemiddelen om het schilderij terug te  krijgen waar het hoort: in de Sint-Baafskathedraal maar tevergeefs !

Robert Senelle overlijdt in 2013.

Vóór zijn dood vertelt hij (/// in 2002///) wat hij weet over het paneel aan Brussels parlementslid en historicus Paul De Ridder, hier rechts in beeld (/// Archiefbeelden van De Ridder samen met Senelle///).

Die brengt het verhaal nu naar buiten.

En de Rechtvaardige Rechters die zouden op dit moment nog steeds in het bezit zijn van die ... familie.                    

 

 

 

 

IK WIL GEEN ZONDENBOKKEN ZOEKEN

 

Annelies Beck:

Paul De Ridder. Welkom !

 

Paul De Ridder:

Goeden avond.

 

Annelies Beck:

U bent - het is net gezegd - historicus, ook Brussels parlementslid voor N-VA

U brengt dit nu naar buiten. Waarom nu ?

 

Paul De Ridder:

Wel omdat wij reeds jarenlang ervoor geijverd hebben, samen met Professor Senelle, dat het paneel zou terugkomen en dat wij op een dood punt zitten voor het moment en dat binnenkort de 80ste verjaardag wordt herdacht van het verdwijnen van het paneel.

 

Annelies Beck:

Een dood punt omdat de familie niet over de brug komt, de familie die het paneel in bezit had.

  

Paul De Ridder:

Wel dat is een gerechtelijk onderzoek.

Ik kan daar uiteraard niet meer over vertellen.

Maar het enige wat ik vraag dat is gewoonweg dat patrimonium zou terugkeren (1).

Wij moeten - en dat is misschien vreemd voor een historicus - niet naar het verleden kijken.

Ik kijk gewoon naar de toekomst.

Destijds bij de restauratie van de kathedraal in Brussel hebben wij net hetzelfde gedaan, niet gediscuteerd wie is schuldig, dit en dat…

We kijken naar de toekomst, wij restaureren dat gebouw.

Wij willen dat dat paneel terugkomt, dat is het enige dat ons interesseert.

Geen zondenbokken zoeken ! Niemand aan de schandpaal nagelen ! Dat help ons allemaal niet !

 

Annelies Beck:

Maar blijkbaar wilde de familie er op een bepaald moment zelf wel van af. Want zij hebben toen al stappen ondernomen. 

 

Paul De Ridder:

Indertijd is daar, zijn er inderdaad stappen voor ondernomen en men heeft ook Professor Senelle gecontacteerd.

Hij heeft me daarvan ook op de hoogte gebracht.

Waarom heeft hij dat gedaan ?

Omdat hij bijzonder veel vertrouwen in mij had omdat ik zijn bibliotheek had gered en ondergebracht in de Koninklijke Bibliotheek.

En toen heeft hij mij dat verhaal verteld, niet alles in ene keer maar geleidelijk in fasen en dus telkens weer gezegd dat hij dat in orde wou brengen.

Hij was er rotsvast van overtuigd dat hij daarin zou slagen tot het laatste moment, tot vlak vóór zijn dood dacht hij dat nog altijd in orde te brengen.

 

Annelies Beck:

Maar als de familie hem daarom benaderd heeft waarover dan onderhandeld is, waarom is dat dan nog niet gebeurd ?

 

Paul De Ridder:

Wel ik heb die vraag meerdere malen aan Professor Senelle gesteld en hij heeft mij telkens gezegd: “Ze zijn zo bang voor hun goede naam !”

 

Annelies Beck:

Hebt u het ooit gezien ?

 

Paul De Ridder:

Neen, neen.

Ook Senelle heeft het nooit gezien.

Maar een lid van de familie heeft het wel gezien en die heeft dat dus ook uitdrukkelijk verklaard dat het in een zeer goede staat is.

Wat erop wijst - da’s een veronderstelling van mij - dat dat paneel waarschijnlijk gerestaureerd is.

Want anders kan dat niet in uitstekende staat zijn, wetende dat het in 34 verdwenen is, dat het toch heel wat wederwaardigheden heeft meegemaakt en dat de rest van het altaarstuk in de jaren 50’ - 60’ is gerestaureerd in het “Kunstpatrimonium”.

 

Annelies Beck:

Maar als het gerestaureerd is, moet iemand toch weten waar het is, meer dan degene die het heeft.

 

Paul De Ridder:

Ja, maar dat is dus…

 

Annelies Beck:

En we weten niet wie het gerestaureerd heeft ?

 

Paul De Ridder :

Neen.

 

Annelies Beck:

O.k. Ik zei het al. De familie zou al een poging ondernomen hebben om het zelfs (/// onduidelijke opname///) aan te bieden, heb ik begrepen, bij een voormalige bisschop die , naar verluidt het zou geweigerd hebben. We hebben het over de bisschop Van Peteghem.

 

Paul De Ridder:

Dat is de naam (/// d.w.z. Van Peteghem///) die in dat verband genoemd wordt.

Wat natuurlijk doodjammer is !

Men had op dat moment dat stuk onmiddellijk in ontvangst moeten nemen en het terugplaatsen in het altaarstuk waar het op zijn plaats is… hé. 

 

Annelies Beck:

En waarom heeft hij dat geweigerd ?

 

Paul De Ridder:

Dat is iets waarop ik uiteraard geen antwoord op kan geven.

 

Annelies Beck:

Ja lijkt me toch te bizar voor woorden toch ?

 

Paul De Ridder:

Ja maar ja, er zijn zo soms rare kronkels in de redeneringen van mensen die “geen problemen” willen en liever gewoon doen dat ze van niets weten hé …

 

Annelies Beck:

Eénmaal afgewezen door de bisschop toen, bent U nu niet bij de pakken blijven zitten.

 

Paul De Ridder:

Neen !

 

Annelies Beck:

U bent naar bisschop van Looy van Gent gestapt.

 

Paul De Ridder:

Ja.

 

Annelies Beck:

We gaan even kijken wat hij d’er zelf over te zeggen heeft.

 

  

 

VAN LOOY: HET PANEEL HEEFT EEN LITURGISCHE FUNCTIE

 

Luc Van Looy, bisschop van Gent:

Dit paneel, dat eigenlijk fundamenteel een liturgische functie heeft.

Het concentreren van de mensheid op dat Lam, op die Christus, is eigenlijk een liturgische functie.

En we zouden liever hebben dat die liturgische functie in zijn totaliteit terugkomt.

Zeker en vast !

Neem dat iemand het heeft of weet waar het is, wat mijn discours zou zijn, de totaliteit, de integraliteit van het paneel (///lees: altaarstuk///) vraagt dat ge meewerkt aan het restaureren van het geheel dus.

Als ik het zou hebben en ik zou zeggen: ik geef het niet terug, dan neem ik iets op mijn geweten dat zegt: ik ben niet akkoord dat dat paneel (///lees: altaarstuk///), het gehele Lam Gods in zijn integraliteit zou terug hersteld worden.

 

Annelies Beck:

Dit is duidelijk een oproep om het opnieuw aan te bieden, als ik het hoor, maar ook: hij aanvaardt de thesis die U nu naar voor schuift. (2) 

 

Paul De Ridder:

Alles wijst erop dat dat inderdaad juist is.

Professor Senelle heb ik altijd gekend als een zeer ernstig man, een man met gezond verstand een echte intellectueel, ook heel open.

Ik kan mij dus niet voorstellen dat zo iemand een dergelijk “indianenverhaal” zou gaan lanceren.

Maar hij zat dus met het  probleem dat de familie blokkeerde, ook al omdat er een poging was geweest destijds om het terug te geven.

En zij waren dus niet zeker dat de bisschop het zou in ontvangst nemen.

En daarom heb ik dus zelf de stap gezet van in 2009 naar de bisschop van Gent te gaan zodanig dat ik aan de familie kon verzekeren, via Professor Senelle, want het was hij die rechtstreeks met de familie contact (had), kon verzekeren dat een oplossing mogelijk was, anoniem, hé..

Maar dan zijn nog jaren voorbij gegaan. (/// nl. 2009-2013///) 

Uiteindelijk heb ik dan aan Professor Senelle gezegd: 

Ja professor, kijk als er geen oplossing komt, gaat U kunnen blijven zwijgen ?

Want U bent op de hoogte van die feiten.

En professor Senelle die een jurist was, ik ben historicus, hij is jurist, wist dat dus veel beter dan ik.

In ik heb hem toen voorgesteld: Zou het niet goed zijn dat U zelf een gesprek hebt met de bisschop, dat de bisschop het eens rechtstreeks van u hoort.

Hij had dat altijd van mij gehoord.

Senelle was daartoe bereid.

Er waren afspraken gemaakt. Die zijn toen niet doorgegaan omdat dat in de winter was van 2012 en jammer genoeg kort nadien is Senelle ziek geworden en is dus gestorven in begin 2013.

Maar tot de laatste moment, vlak vóór die man in coma gegaan is, was die man bijzonder helder van geest.

De VRT heeft daar nog opnamen van, gemaakt met een interview over de monarchie. En daar ziet U die man, drie weken geloof ik, vóór hij gestorven is, bijzonder lucide, 'to the point'. Die man wist verdomd goed waarover het ging.

Iedereen die professor Senelle gekend heeft, weet dat het iemand was die zeer goed wist wat..

 

Annelies Beck:

Het was door een speling van het lot, zijn voortijdig overlijden, helaas dat ..

 

Paul De Ridder:

Ja

Vandaar dat op dat moment, door de feiten, ik een kroongetuige was geworden door het overlijden van Senelle en dat ik dus uiteindelijk op 1 juli 2013 naar de procureur van Gent gestapt ben om daar een verklaring af te leggen van wat ik wist, omdat ik mij verplicht voel, niet alleen moreel tegenover het patrimonium, in eerste instantie uiteraard, maar ook tegenover Senelle.

Die man heeft tot de laatste snik zich daarvoor ingezet.

Hij was ervan overtuigd dat hij die zaak in orde zou brengen:  “Waarde vriend ik breng het in orde, U mag er op rekenen !”.

Wel ik vind dat het mijn plicht is om die erfenis, die nalatenschap van Senelle gestand te doen en proberen alsnog die zaak in orde te brengen.

Vandaar: ik vraag maar één ding.

In godsnaam !, dat men die Rechtvaardige Rechters terugbrengt en dat men ze plaatst op de plaats waar ze moeten zijn in het altaarstuk van de gebroeders Van Eyck. 

 

Annelies Beck:

Maar zelf hebt u nog geen contact op genomen met de familie.

 

Paul De Ridder:

Ik heb wel met de familie contact opgenomen op vraag van het Gentse gerecht en dus … daar ja, vind ik geen gehoor

Uit vrees, omdat men bang is en dergelijke meer…  

Maar ik vraag allez … dat men echt de zaak in orde zou brengen, nog eens, niet om iemand tot zondenbok te maken, (aan) de schandpaal te nagelen, helpt ons niks.

Kijk naar de toekomst ! (3)

 

Annelies Beck:

Paul De Ridder, hartelijk dank

 

Paul De Ridder:

Graag gedaan !                                         

 

(1) De Ridder verklaart hier zeer duidelijk dat hij enkel en alleen vraagt dat het paneel zou terugkeren.

Hij voegt er bovendien meermaals expliciet aan toe dat hij geen zondenbokken of schuldigen zoekt.

Op de koop toe noemt hij nergens namen. 

Het is dan ook wel bijzonder merkwaardig dat Marc Reynebeau in "De Zevende Dag" van zondag 30 maart 2014 beweert dat De Ridder en de VRT "een heel duidelijke beschuldiging (sic!) hebben gemaakt: Die familie heeft het stuk. Geef het nu terug ! "

 

(2) In "De Zevende Dag" van zondag 30 maart 2014 beroept J.P. Coppens zich (ten onrechte) op deze passage om het volgende te verklaren:

"En wat mij opgevallen is bijvoorbeeld in het stukje die gemaakt is bij ‘Terzake’, legt men eigenlijk de bisschop van Gent, Mgr. Van Looy, in de mond dat hij zou verwijzen naar die familie.

Ik heb in dat interview of in dat gesprek met Mgr. Van Looy, helemaal niets gehoord daarover hé.

Hij vraagt gewoon dat het paneel zou terugkeren maar hij verwijst in geen enkel geval naar die familie.

Dat werd wel gesuggereerd in ‘Terzake’ dat hij dat zou gedaan hebben. Maar dat klopt niet hé !" (tot zover J.P. Coppens)

 

Bisschop Van Looy verwijst echter op geen enkel moment naar "die familie" en Annelies Beck heeft dat ook nergens gezegd.

De bisschop doet - wat zijn plicht is - gewoon een oproep in het algemeen.  

Hij verklaart letterlijk:

"Neem dat iemand het heeft of weet waar het is, wat mijn discours zou zijn, de totaliteit, de integraliteit van het paneel (///lees: altaarstuk///) vraagt dat ge meewerkt aan het restaureren van het geheel..."

Er wordt dus niemand beschuldigd. Men vraagt gewoon dat er uiteindelijk een oplossing zou komen.

 

(3) Ook hier blijkt andermaal (!) De De Ridder enkel opkomt voor het belang van het patrimonium. Hij is er allerminst om uit "schuldigen" te zoeken. 

 

DE RECHTVAARDIGE RECHTERS BESTAAN NOG

 

 

In een bijdrage “Wassen we de Rechtvaardige Rechters wit ?” op de web-site van het VRT-nieuws ( 10 juli 2015) brengt onderzoeksjournalist Siel Van der Donckt een interessante stand van zaken van het dossier van de Rechtvaardige Rechters.

Dit paneel van het ‘Lam Gods’ verdween tijdens de nacht van 10 op 11 april 1934 uit de Vijdtkapel in de Gentse Sint-Baafskathedraal.

Onmiddellijk werd duidelijk dat het hier niet alleen om een - spectaculaire -  ‘kunstroof’ ging, maar evenzeer om een ‘politieke zaak’.

Er volgde een onderzoek dat, onder politieke druk, vooral probeerde om een “schandaal” te vermijden.

Na het plotse overlijden van Arsène Goedertier op 25 november  1934 werd de volledige schuld in de schoenen geschoven van die Wetterse wisselagent

Het gerechtelijke dossier werd in 1937 gesloten.

Het paneel van Van Eyck bleef spoorloos.

Blijkbaar was het, kort na de “diefstal” verborgen … in de crypte van de Sint-Baafskathedraal.    

 

BERGPLAATSEN ?

In de loop der jaren werd er meermaals naar het schilderij gezocht.

Die zoektocht sprak, en spreekt vandaag nog steeds tot de verbeelding.

Een aantal mensen voelden en voelen zich dan ook nog steeds geroepen om allerhande theorieën te ontwikkelen over de plaatsen waar het kunstwerk verborgen zou kunnen zijn.

Vaak zijn die theorieën gebaseerd op een spitsvondige interpretatie van de afpersingsbrieven van A. Goedertier.

De lijst van mogelijke bergplaatsen omvat onder meer: de Sint-Gertrudiskerk te Wetteren waar Goedertier koster was, het graf van koning Albert (+1934) in de koninklijke crypte van Laken, de Sint-Laurentiuskerk te Antwerpen, een waterput in de Gentse Sint-Jansvest, de Sint-Hubertuskapel in Tervuren, de kapelletjes van de kruisweg bij de kapel van Bareldonk in Berlare, enz…

Maar zoekacties op die plaatsen leverden niets op.

 

Voor sommigen was dit voldoende om heel de zaak van de Rechtvaardige Rechters weg te wuiven als ‘hersenspinsels’.

Een aantal mensen gaan zelfs zo ver te beweren dat het paneel niet meer zou bestaan.  

 

Op de VRT web-site bracht Siel Van der Donckt een hele reeks aanwijzingen dat het paneel wel degelijk nog steeds bestaat.

Van 1938 tot 2013 (!) werd er meermaals onderhandeld om het paneel te restitueren.

   

 

POGINGEN TOT RESTITUTIE

 

Reeds in 1938, een paar maanden dus nadat het gerechtelijk dossier gesloten werd (1937), stelde de liberale Minister Octave Dierckx vast dat het paneel nog bestond.

Een advocaat richtte zich tot de Minister van Onderwijs die in die tijd ook bevoegd was voor het kunstpatrimonium.

De - door het beroepsgeheim gebonden advocaat - deelde mee dat hij optrad in naam van een ‘cliënt’.

Die was bereid om de Rechtvaardige Rechters af te staan aan de overheid in ruil voor 500. 000 BF.

Toenmalig Eerste Minister, de socialist Paul Henri Spaak, weigerde echter resoluut om te onderhandelen met criminelen…

 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog ging de Duitse bezetter ijverig op zoek naar de Rechtvaardige Rechters.

Het paneel dat tot 1942 - met medeweten van de kerkelijke instanties - in de crypte van de Sint-Baafskathedraal verborgen was, werd toen elders ondergebracht. Zo kon men het uit de handen van de bezetter houden.  

 

In 1963 werd ook de toenmalige Minister van Cultuur, Renaat Van Elslande (CVP) geconfronteerd met het bestaan van het paneel.

Men stelde aan de minister immers voor om het stuk te restitueren in ruil voor één miljoen BF.

De weduwe van wijlen  de Joodse kunstliefhebber Van Buuren, was bereid om die transactie te financieren.  

 

Nog geen vijf jaar later - in 1967 - kon ook de Gentse CVP-politicus Theo Lefèvre niet naast de feiten kijken.

De voormalige Eerste Minister (1961-1965) werd gevraagd te bemiddelen om de Rechtvaardige Rechters te laten terugkeren naar de Vijdtkapel.

Minister Lefèvre liet zich onder meer bijstaan door topambtenaar Jan Albert Goris (de auteur ‘Marnix Gijsen’).

Er werden toen ook gesprekken gevoerd met de Gentse bisschop, Leonce Van Peteghem.

Die verklaarde echter aan de voormalige eerste minister dat de Rechtvaardige Rechters tot 1942 … gewoonweg verborgen zaten in Sint-Baafs...

Hij voegde er echter aan toe dat het bisdom voor het overige niet kon tussenkomen in dit dossier… 

      

Op het einde van de jaren 1960’ verneemt ook Robert Senelle dat de Rechtvaardige Rechters nog steeds bestaan en dat het paneel in een uitstekende toestand verkeert.   

De professor Grondwettelijk Recht aan de Rijksuniversiteit te Gent pleit ervoor om dit kunstwerk terug te geven aan de gemeenschap.

Senelle biedt trouwens vanaf de jaren 1970’  zijn diensten aan om de overdracht anoniem te laten verlopen.

Vanaf 2002 zet Senelle samen met de Brusselse historicus Paul De Ridder, zijn inspanningen voort en dit tot aan zijn dood … in februari 2013.  

 

Blijkbaar, los van de pogingen van Robert Senelle, werd er rond 1985 andermaal gepoogd om de Rechtvaardige Rechters terug boven water te laten komen.

Opnieuw zijn de elementen zeer concreet.

Een topadvocaat richtte zich tot de toenmalige CEO van de Kredietbank, Jan Huyghebaert. Hem werd gevraagd of die bank bereid was om 20 miljoen BF te betalen.

In ruil voor dit bedrag waren de mensen, die toen het stuk in hun bezit hadden, bereid het af te staan.

Na het inwinnen van deskundig juridisch advies gaf de bank groen licht. Er werd zelfs een deskundige aangesteld die de authenticiteit van het stuk zou onderzoeken.

Directeur Jan Bosselaers van de Kredietbank verklaarde aan Siel Van der Donckt dat de betrokkenen echter afhaakten uit angst voor het schandaal. 

 

Tot zover de pogingen die Siel Van der Donckt heeft bij elkaar heeft gebracht op de web-site van ‘De Redactie’, (Rubriek Opinie/Analyse).

Die lijst is echter fataal onvolledig. Er waren  daarnaast ongetwijfeld nog andere pogingen die (momenteel) nog niet bekend zijn.   

Eén zaak valt op: bij die initiatieven waren naast een drietal ministers ook universiteitsprofessoren, topambtenaren, advocaten, notarissen, bankiers, experten enz. betrokken.   

Het lijkt weinig waarschijnlijk dat al die mensen zich zouden hebben laten misleiden door een aantal ‘knettergekke fantasten’ ?

 

 

Dank zij het onderzoekswerk van het gerecht in Gent  en van de VRT-Nieuwsredactie zijn tijdens de laatste maanden verscheidene nieuwe elementen aan het licht gekomen.

Mensen die jarenlang gezwegen hebben, spreken nu. Zij willen dat deze zaak uiteindelijk opgelost raakt.

     

 

Paul De Ridder Brussel&Firenze

Paul De Ridder Brussel&Firenze

Paul De Ridder Brussel&Firenze

Paul De Ridder Brussel&Firenze